Wanneer is een bemiddeling wél of niet geslaagd?

Een bemiddelingstraject kan als geslaagd worden beschouwd wanneer het doel van de bemiddeling bereikt is — namelijk dat de partijen zelf tot een vrijwillige, geïnformeerde en evenwichtige overeenkomst zijn gekomen die hun conflict duurzaam regelt.

Concreet betekent dat voor een erkend bemiddelaar meestal het volgende:

1. Er is een akkoord bereikt. De partijen hebben een oplossing gevonden waarmee ze beiden kunnen instemmen. Dat akkoord is duidelijk, uitvoerbaar en houdt rekening met de belangen van alle betrokkenen.
2. Het akkoord is vrijwillig en geïnformeerd. Geen van de partijen staat onder druk, en alle partijen begrijpen de inhoud en gevolgen van het akkoord.
3. Het akkoord kan worden vastgelegd. De overeenstemming kan:
   
   

• mondeling zijn (in sommige familiale, sociale of relationele dossiers), of
• schriftelijk worden vastgelegd in een bemiddelingsovereenkomst, eventueel gehomologeerd door de rechtbank (waardoor het dezelfde kracht krijgt als een vonnis).
  

De communicatie en relatie tussen partijen zijn hersteld of verbeterd. Zelfs als er geen volledig akkoord is, kan de bemiddeling gedeeltelijk geslaagd zijn als er vooruitgang is geboekt in de onderlinge communicatie of samenwerking.

Bestaan er statistieken over bemiddeling in België?

Er bestaat geen eenduidig nationaal cijfer dat exact het slagingspercentage van bemiddelingen in België weergeeft, maar uit recente evaluaties van de Federale Bemiddelingscommissie (FBC) en academisch onderzoek blijkt dat tussen 70% en 85% van de bemiddelingsprocedures uitmonden in een akkoord, afhankelijk van de context (familiaal, burgerlijk, handelsrechtelijk, bestuurlijk of sociaal).

Welke factoren zijn cruciaal voor het mogelijk (deels) slagen van een bemiddeling?

Enkele factoren blijken doorslaggevend voor het succes van een duurzame bemiddeling, ongeacht of het gaat om familiale, sociale, bestuurlijke of commerciële geschillen.

• Vertrouwelijkheid, vrijwilligheid en niet in het minst de bereidheid tot dialoog
• Neutraliteit, onpartijdigheid, onafhankelijkheid en deskundigheid van de bemiddelaar
• Open en heldere communicatie over alle topics en de betekenis van een akkoord
• Wederzijds begrip en erkenning van elkaars belangen en behoeften
• Realistische verwachtingen en flexibiliteit
• Gelijke machtsbalans
  
  

Bemiddeling werkt het best vooraleer posities verharden of procedures te ver gevorderd zijn. Hoe eerder partijen ermee beginnen, hoe groter de kans op succes.

Geen akkoord = niet noodzakelijk mislukking

Een bemiddeling zonder formeel akkoord kan nog steeds waardevol of ‘gedeeltelijk geslaagd’ zijn, bijvoorbeeld als partijen inzicht kregen in hun conflict, verwachtingen verduidelijkt zijn of men toch tot deelakkoorden kwam.

De precieze context van een conflict beïnvloedt hoe ‘praktisch en juridisch geslaagd’ het bemiddelingstraject beschouwd kan worden.